BUCCELLATI:
DI SẢN CỦA “HOÀNG TỬ KIM HOÀN”
Trải qua hai cuộc thế chiến, từ người thợ học việc tại Milan đến danh xưng “Hoàng tử của những người thợ kim hoàn”, Mario Buccellati đã dành cả cuộc đời theo đuổi nghệ thuật chế tác trang sức xa xỉ. Hơn một thế kỷ sau ngày thành lập, Buccellati vẫn gìn giữ những kỹ thuật thủ công làm nên tên tuổi người sáng lập, đưa cảm hứng Phục Hưng Italy vào trang sức đương đại.
Câu chuyện Buccellati khởi nguồn từ tầm nhìn của Mario Buccellati – nhà sáng lập, nghệ nhân và người kiến tạo nên một chuẩn mực thẩm mỹ vượt thời gian. Với khả năng cảm nhận sâu sắc tinh thần của kỷ nguyên mình sống, đồng thời không ngừng vượt qua những giới hạn đương thời, ông đã tạo dựng một phong cách chế tác mang bản sắc riêng biệt. Hơn một thế kỷ sau, dấu ấn ấy vẫn tiếp tục được nhận diện dưới cái tên Buccellati.
"Phong cách Buccellati là thành quả của một hành trình kế thừa và phát triển, bắt đầu từ người đặt nền móng là ông tôi, Mario, người đã khắc ghi một dấu ấn không thể thay thế. Mỗi thế hệ kế tiếp đều tiếp nhận những kỹ nghệ chế tác, ngôn ngữ thiết kế và tinh thần Buccellati, rồi làm giàu thêm di sản ấy bằng sự sáng tạo của riêng mình, trong sự tôn trọng tuyệt đối đối với linh hồn của thương hiệu."
Andrea Buccellati - Chủ tịch danh dự kiêm Giám đốc sáng tạo của Buccellati
Tấm bảng hiệu của “người học việc”
Năm 1905, Mario Buccellati, khi ấy mới 14 tuổi, bắt đầu học việc tại tiệm kim hoàn Beltrami & Besnati trên phố Via Santa Margherita, gần nhà hát La Scala nổi tiếng Milan. Sinh năm 1891 tại Ancona, Mario cùng gia đình chuyển đến đây sau khi cha qua đời. Gia đình ông vốn không có truyền thống làm nghề kim hoàn, vì vậy những năm tháng tại Beltrami & Besnati cũng là lần đầu tiên Mario tiếp xúc sâu với nghệ thuật chế tác kim loại quý.
Milan đầu thế kỷ XX là một trung tâm văn hóa và thương mại quan trọng của Italy, nơi những xưởng thủ công lâu đời hoạt động bên cạnh các cửa hiệu thời trang, nghệ thuật và hàng xa xỉ. Tại đây, Mario học cách nhận biết đá quý, gia công kim loại, quản lý xưởng và làm việc với những khách hàng thượng lưu. Ông đặc biệt quan tâm đến những kỹ thuật kim hoàn cổ, từ nghệ thuật trang trí thời Trung Cổ đến các phương pháp chạm khắc được phát triển mạnh mẽ trong thời Phục Hưng.
Một trong những thành tựu đáng tự hào nhất của Mario Buccellati là khả năng chuyển hóa vẻ đẹp mong manh của nghệ thuật ren vào kim loại quý. Những sáng tạo lấy cảm hứng từ ren, vải tuyn hay cấu trúc tổ ong đã nhanh chóng trở thành dấu ấn đặc trưng, đưa tên tuổi Mario vang danh trên khắp thế giới.
Thế chiến I đã gián đoạn sự nghiệp Mario. Năm 1915, ông nhập ngũ và tham chiến tại mặt trận Carso, nơi ông bị thương và được trao tặng huân chương chiến công. Trở về Milan năm 1918, ông phát hiện Beltrami & Besnati đã giải thể, còn cửa hiệu cũ được chuyển nhượng cho một thương nhân đá quý. Một năm sau, Mario quyết định mua lại chính cửa hàng nơi mình từng học việc, khai sinh thương hiệu mang tên bản thân “Buccellati” vào năm 1919, khi mới 28 tuổi.
Cửa hàng Buccellatti đầu tiên tọa lạc tại địa chỉ Via Santa Margherita 5 ở Milan được mở cửa vào năm 1919
Khởi đầu của Buccellati gắn liền với những kỹ thuật chạm khắc mà Mario đã theo đuổi từ thời học nghề. Ông chú trọng đặc tính riêng của từng chất liệu, từ những viên đá quý có hình dạng khác thường đến khả năng tạo hình của vàng và bạc. Các kỹ thuật chạm khắc thủ công giúp ông chuyển thể hoa văn kiến trúc và kết cấu của ren, gấm, lụa lên bề mặt kim loại.
Năm 1925, Mario cùng em trai Carlo mở cửa hàng thứ hai tại Via Condotti 30–31, Rome.
Chính cách tiếp cận này đã sớm tạo nên phong cách Buccellati: Những món trang sức giàu chi tiết, mang vẻ đẹp cổ điển nhưng có cấu trúc tinh xảo và khác biệt. Năm 1921, chỉ hai năm sau khi thành lập, Mario đã được mời giới thiệu sáng tạo tại một triển lãm ở Madrid. Năm 1925, Buccellati mở cửa hàng tại Rome, trước khi hiện diện ở Florence vào năm 1929. Từ một xưởng kim hoàn ở Milan, tên tuổi Buccellati dần được biết đến trong giới quý tộc và những nhà sưu tầm trang sức tại châu Âu.
Những lời xưng tụng “hoàng tử kim hoàn”
Ngày 2/8/1922, nhà thơ Gabriele d’Annunzio tình cờ dừng chân trước cửa hàng Buccellati tại Milan. Nhân vật nổi tiếng trong giới văn chương và nghệ thuật Italy nhanh chóng bị thu hút bởi những sáng tạo của Mario Buccellati. Cuộc gặp gỡ mở đầu cho một tình bạn và mối quan hệ hợp tác kéo dài nhiều năm, được ghi lại qua 83 lá thư trao đổi từ năm 1922 đến 1936, hiện được lưu giữ trong kho tư liệu của Nhà chế tác.
Là người yêu thích những biểu tượng lịch sử, văn chương và nghệ thuật cổ điển, d’Annunzio thường đưa ra các yêu cầu chế tác đặc biệt, thậm chí gửi kèm những bản phác thảo của mình. Những món đồ được ông đặt làm trải rộng từ trang sức, phụ kiện cá nhân đến các vật phẩm trang trí, mang theo những câu chuyện và biểu tượng riêng. Trong một yêu cầu năm 1926, nhà thơ thậm chí đề nghị Mario tạo hiệu ứng dòng máu chảy trên một đầu tượng đồng mạ vàng, lấy cảm hứng từ hội họa tôn giáo cổ.
Những đơn đặt hàng ấy cho thấy khả năng sáng tạo của Mario đã vượt khỏi phạm vi những kiểu dáng trang sức thông thường. Ông vận dụng kỹ thuật kim hoàn để thể hiện các ý tưởng nghệ thuật, chuyển những hình ảnh trong văn chương, hội họa và lịch sử thành những vật phẩm bằng kim loại quý. Những kỹ thuật chạm khắc vàng, kết hợp men, đá quý cắt cabochon và ngọc trai có hình dạng bất quy tắc tạo nên một phong cách trang sức mang đậm tinh thần Phục Hưng Italy, đồng thời vẫn phô trương dấu ấn cá nhân và tay nghề xảo diệu của người chế tác.
Đến năm 1936, Gabriele d’Annunzio đã gọi Mario Buccellati bằng danh xưng Il Principe degli Orafi – “Hoàng tử của những người thợ kim hoàn”, tôn vinh tài năng của người nghệ nhân đã biến kim loại quý thành những tác phẩm nghệ thuật có giá trị vượt thời gian. Danh xưng được lưu lại trong tư liệu của thương hiệu, với một phong thư viết tay đề gửi “Al Principe degli Orafi Mario Buccellati” – “Gửi Mario Buccellati, Hoàng tử của những người thợ kim hoàn.”
Giá trị của đôi bàn tay
Chiến tranh một lần nữa ảnh hưởng đến sự nghiệp của Mario. Trong giai đoạn khan hiếm vật liệu quý ở Thế Chiến II, thương hiệu buộc phải chuyển sang sử dụng những hợp kim có nền đồng để chế tác đồ trang trí. Những năm đầu hậu chiến, Buccellati còn giới thiệu các mẫu nhẫn kết hợp thép và vàng.
Sự thay đổi chất liệu không khiến Mario từ bỏ những kỹ thuật đã định hình tên tuổi. Các phương pháp chạm khắc tiếp tục được sử dụng để tạo nên bề mặt giàu hoa văn, kết cấu và sắc độ. Với ông, giá trị của một món trang sức còn nằm ở sự độc đáo của vật liệu, khả năng xử lý hình khối và tay nghề của người chế tác.
Mario đã sáng tạo nên chiếc nhẫn Eternelle như một biểu tượng của tình yêu vĩnh cửu. Không có điểm khởi đầu hay điểm tận cùng, thiết kế vòng tròn hoàn mỹ của chiếc nhẫn tựa như lời ngợi ca cho sự bất tận của tình yêu.
Sau chiến tranh, khi nhu cầu và thị hiếu thay đổi, Buccellati phát triển thêm những kiểu dáng trang sức mới như trâm cài, nhẫn bản rộng và vòng tay dạng phiến. Những kỹ thuật chạm khắc bề mặt đặc trưng cũng được hoàn thiện, bao gồm Rigato, tạo nên những đường vân mảnh song song như sợi lụa; Telato, gợi liên tưởng đến kết cấu vải dệt; hay Modellato, sử dụng độ sâu của nét khắc để tạo hiệu ứng nổi khối.
Những kỹ thuật kim hoàn và chạm khắc cổ xưa như telato, rigato, segrinato và ornato được nâng tầm thành các hình thức nghệ thuật đích thực
Những thử nghiệm từ thời Mario đặt nền tảng cho giá trị chế tác mà Buccellati vẫn duy trì đến hiện nay. Tại nhà kim hoàn Italy, nghệ thuật xử lý bề mặt kim loại có vai trò quan trọng ngang với lựa chọn đá quý. Một chiếc vòng tay bằng vàng có thể gây ấn tượng bằng hàng nghìn đường khắc thủ công; một đôi hoa tai nổi bật nhờ cấu trúc ren vàng tinh xảo. Đây cũng chính là những kỹ thuật đã góp phần tạo nên danh tiếng của “Hoàng tử kim hoàn” trong những thập niên trước đó.
Di sản đương đại
Sau khi Mario qua đời năm 1965, các thế hệ kế tiếp của gia đình Buccellati tiếp tục phát triển thương hiệu. Trong số đó, Gianmaria Buccellati, người từng học việc trực tiếp cùng cha, giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc duy trì và phát triển nghệ thuật chế tác.
Gianmaria tiếp nối những kỹ thuật kim hoàn cổ điển, đồng thời phát triển những sáng tạo trang sức phù hợp với thị hiếu mới. Năm 1979, ông mở cửa hàng tại Place Vendôme, Paris, đưa tên tuổi Buccellati đến một trong những địa chỉ danh giá nhất của ngành kim hoàn thế giới. Đến thập niên 1980, Gianmaria phát triển bộ sưu tập Macri, được đặt tên theo con gái Maria Cristina. Đây cũng là một trong những bộ sưu tập thể hiện rõ nhất kỹ thuật Rigato, đặc trưng của nhà kim hoàn.
Dưới sự tiếp nối của Andrea Buccellati và Lucrezia Buccellati, thế hệ thứ ba và thứ tư của gia đình, những kỹ thuật truyền thống tiếp tục được diễn giải qua các bộ sưu tập trang sức đương đại. Macri nổi bật với bề mặt vàng khắc vân lụa, Opera Tulle khai thác nghệ thuật chạm lộng tạo hình ren, trong khi Hawaii sử dụng những vòng tròn từ sợi vàng xoắn để tạo nên các thiết kế thanh thoát và linh hoạt. Dù phong cách thay đổi theo thời gian, vàng chạm khắc, hoa văn kiến trúc, đá quý nhiều màu sắc và những kết cấu gợi liên tưởng đến vải dệt vẫn là những yếu tố quan trọng làm nên vẻ đẹp Buccellati.
Ngày nay, bản sắc Buccellati được xây dựng trên sự kết hợp giữa di sản kim hoàn Italy, nghệ thuật thủ công và ngôn ngữ thiết kế nhất quán. Nhà chế tác duy trì những kỹ thuật chạm khắc có lịch sử hàng trăm năm, từ Rigato đến Tulle, để tạo nên các bộ sưu tập trang sức cao cấp, những tác phẩm độc bản và đồ bạc nghệ thuật. Giữ gìn tâm niệm của Mario, Buccellati vẫn theo đuổi vẻ đẹp của nghệ thuật chế tác, nơi giá trị của trang sức được thể hiện qua dấu ấn thủ công và óc sáng tạo tài hoa của người nghệ sĩ.



