Năm 1976, ngành chế tác cơ khí siêu vi Thụy Sĩ ghi nhận một khúc ngoặt tư duy thiết kế và ứng dụng vật liệu. Patek Philippe trình làng mẫu Nautilus Ref. 3700/1A, qua đó tái cấu trúc hoàn toàn hệ quy chiếu của sự xa xỉ bằng việc đặt thép không gỉ ngang hàng, thậm chí vượt lên trên vàng khối nguyên chất.
Khởi nguồn từ một bản phác thảo hình lỗ lườn tàu biển của Gérald Genta, cỗ máy này vượt khỏi định nghĩa của một thiết bị đo đếm thời gian thông thường. Nó đóng vai trò nguyên mẫu tham chiếu tuyệt đối, làm thay đổi vĩnh viễn cấu trúc kỹ thuật của đồng hồ đeo tay và đặt nền móng cho toàn bộ danh mục đồng hồ thể thao có dây đeo tích hợp trong kỷ nguyên đương đại. Nói cách khác, sau khi chiếc Patek Philippe Nautilus ra đời, đồng hồ thể thao đương đại đã vĩnh viễn thay đổi.
Chối bỏ khuôn mẫu
Trước thập niên 70, tiêu chuẩn tối thượng của đồng hồ cao cấp được định hình bởi bộ vỏ tròn, siêu mỏng, chế tác từ kim loại quý như vàng hoặc platinum, kết hợp cùng dây da. Gérald Genta – nhà thiết kế đồng hồ huyền thoại đã tạo ra những biểu tượng như Pasha de Cartier, Royal Oak hay Omega Constellation – thấy vậy thật nhàm chán.
Khi thiết kế chiếc Nautilus, ông lựa chọn chất liệu thép ngang tàng, hiện đại. Genta đồng thời từ chối mặt số tròn trịa truyền thống để đưa ra một định dạng hình học lạ lùng: vòng bezel bát giác với các góc được bo tròn mềm mại như một ô cửa sổ. Tuy nhiên, tính cách mạng thực sự của Nautilus nằm ở hai phần bản lề nhô ra ở hai bên hông vỏ – một giải pháp kỹ thuật thuần tuý vô tình thăng hoa thẩm mỹ.
Ở góc độ kỹ thuật, đây là một giải pháp cơ khí giải quyết bài toán chống nước. Thiết kế ban đầu của Nautilus sử dụng bộ vỏ monobloc kết hợp cùng vòng bezel. Hai “chiếc tai” này hoạt động như một cơ chế kẹp chặt, siết vòng bezel và thân vỏ lại với nhau thông qua hệ thống bản lề ngang, nén chặt gioăng cao su bên trong để đạt mức chịu nước 120 mét. Chức năng vật lý này theo thời gian đã chuyển hóa thành một dấu ấn nhận diện thị giác độc quyền.
Nguyên mẫu đương đại
Tác động lớn nhất của Nautilus đối với lịch sử chế tác nằm ở việc chuẩn hóa khái niệm “dây đeo tích hợp”. Trong lịch sử hàng trăm năm trước đó, dây đeo – dù bằng da hay kim loại – luôn bị xem là một phụ kiện thứ cấp, gắn vào thân đồng hồ thông qua hai càng nối dây.
Nautilus xóa bỏ hoàn toàn ranh giới này. Dây đeo được thiết kế như một phần mở rộng tự nhiên của thân vỏ, thuôn dần từ phần đầu vấu xuống đến khóa gập. Sự liền mạch này tạo ra một khối cấu trúc kim loại ôm sát cổ tay liền lạc. Để làm được điều này, Patek Philippe phải áp dụng tiêu chuẩn hoàn thiện Haute Horlogerie lên chất liệu thép cứng cáp.
Từng mắt xích chữ H được chải xước mờ dọc, đan xen cùng các mắt xích trung tâm hình bầu dục được đánh bóng gương thủ công. Việc xử lý ánh sáng trên các bề mặt thép đan xen yêu cầu số giờ lao động tương đương, hoặc đôi khi nhiều hơn, việc chế tác vàng nguyên khối.
Sức ảnh hưởng của chiếc Nautilus không dừng lại ở doanh số hay nhu cầu ấn tượng; nó tạo ra một công thức thiết kế định hình toàn bộ ngành công nghiệp. Cấu trúc “Vỏ hình học + Mặt số họa tiết + Dây đeo tích hợp kim loại” đã trở thành khuôn mẫu bắt buộc cho mọi thương hiệu muốn tham gia vào phân khúc đồng hồ thể thao.
Nguyên mẫu đương đại
Nautilus ra đời ngay giữa tâm bão của cuộc khủng hoảng thạch anh. Khi thị trường tràn ngập những cỗ máy chạy pin rẻ tiền từ Nhật Bản với độ chính xác cao hơn đồng hồ cơ, các nhà sản xuất Thụy Sĩ đứng trên bờ vực phá sản.
Thay vì tham gia vào cuộc đua giảm giá, Patek Philippe tung ra một chiến lược định giá mang tính thách thức. Nautilus Ref. 3700 bằng thép được bán với giá 3.100 CHF vào năm 1976 – mức giá cao hơn một số mẫu đồng hồ vàng khối của chính hãng thời bấy giờ. Chiến dịch quảng cáo huyền thoại của hãng đi kèm dòng tiêu đề: “One of the world’s costliest watches is made of steel” (Một trong những chiếc đồng hồ đắt giá nhất thế giới được làm từ thép).
Poster quảng cáo của Patek Philippe năm 1976: “Giống như thanh bảo kiếm của thời đại mới, Nautilus được trui rèn dưới đôi bàn tay tài hoa của những bậc thầy. Danh kiếm chọn hiệp sĩ, Nautilus và chủ nhân của nó được định sẵn là không thể tách rời.” Một chiếc đồng hồ thép mang dáng dấp của nghi thức cá nhân lại càng khiến nó đắt hơn cả vàng.
Chiếc đồng hồ gửi đi thông điệp: đồng hồ cơ học không còn là một công cụ đo thời gian đơn thuần, vì thạch anh làm việc đó tốt hơn và rẻ hơn. Thay vào đó, nó phản ánh lối sống thượng lưu mới – những người lái siêu xe thể thao, du lịch bằng du thuyền và chỉ đeo những chiếc đồng hồ tốt nhất.
